Preek ‘Anders dan het begin’

5 oktober 2015

Preek ‘Anders dan het begin’

20151002_175518Preek over Marcus 10:1-12 (Tweede preek bij het Gemeentethema Seksualiteit)

In een wereld met veel aandacht voor seks heeft onze gemeente zes weken lang seksualiteit als gemeentethema. Het begon met een preek op 4 oktober over Gods goede begin. Ondertussen is er veel veranderd. We leven niet meer in het paradijs. In de tweede preek luisteren we naar een heftige confrontatie tussen Jezus en de farizeeën juist over relaties (Marcus 10:1-9). Wat heeft het te zeggen voor onze gesprekken? Het eerste deel van de preek gaat over de confrontatie in Marcus 10. Vervolgens worden twee punten uitgewerkt: norm en geduld. De tekst van de preek luidde:

1. Hoe sta je tegenover Jezus?

Hoe krijg je in de gemeente een sfeer waarin je open over seksualiteit kunt praten? Een belangrijke vraag, omdat het nu gemeentethema is. Maar ook een lastige vraag. Het is een teer onderwerp, intiem. Maar er speelt nog meer. De angst voor veroordelende woorden, voor afwijzing.

Zoals Jezus op het loofhuttenfeest zei moeten we met onze dorst, ook met deze dorst naar hem toe komen. Rivieren van levend water laat de Geest stromen uit het hart van wie in Jezus gelooft. Bij hem moeten we zijn. Laten we luisteren naar wat het evangelie van vanmorgen ons leert. Daar wil ik de preek van vanmorgen mee beginnen, en dan vervolgens twee punten uitwerken.

In Marcus 10 verlaat Jezus Galilea. Marcus 1-9 speelt zich af in Galilea en omliggende streken. Nu gaat Jezus naar Judea en we zien daar de vijandigheid op hem af komen. Farizeeën vragen hem of een man zijn vrouw mag verstoten. Zo willen ze hem op de proef stellen. Ze weten dat Jezus in Galilea over echtscheiding gesproken heeft. Hij was kritisch over echtscheiding, het verstoten van je vrouw en haar een scheidbrief geven. En dat terwijl Mozes gezegd heeft dat je bij een scheiding zo’n document moet schrijven. Het komt hun goed uit dat Jezus het daar in Galilea over gehad heeft, want nu kunnen zij de wet van Mozes gebruiken om hem uit de weg te ruimen. Ze dagen hem uit om een uitspraak te doen die in strijd komt met Gods wet. Ja, en tegelijk proberen ze hem te laten afgaan voor het publiek. Want een veroordeling van echtscheiding dat zal niet goed vallen. Het is hen er om te doen Jezus uit de weg te ruimen. Hij heeft er in Galilea al over gesproken dat dit staat te gebeuren. Verder op in hoofdstuk 10 vertelt hij dat hij daarvoor naar Jeruzalem gaat. (vers 33) Om zijn leven te geven als losgeld voor velen. (vers 45)

Ja, nou moet u niet denken dat die joodse leiders en het joodse volk vinden dat je niet te moeilijk moet doen over echtscheiding. Ook zij vinden dat mensen bij elkaar moeten blijven en een goed huwelijk moeten hebben. Maar, zo leeft in die tijd het idee: een goed huwelijk, dat kan alleen als de vrouw weet dat ze weggestuurd wordt als ze zich misdraagt.  Of de vrouwen omgekeerd die gedachte ook hadden: als ik mijn man niet weg kan sturen… dat weet ik niet zeker.  In ieder geval: de dreiging van een echtscheiding moet de prikkel zijn om je goed te gedragen in het huwelijk. In Matteüs 19 merk je er iets meer van dat dit op de achtergrond speelt. Marcus laat het verder rusten en dat doe ik ook.

Jezus heeft direct door dat ze van hem een uitspraak willen horen die botst met de wet van Mozes. Jezus vraagt hen het voorschrift van Mozes te noemen en dan noemen ze de wet over de scheidbrief en dan heeft Jezus zelf de gelegenheid om er commentaar op te geven. Hij zegt er drie dingen bij:

  • Het is vanwege de harteloosheid en koppigheid van de mensen dat Mozes deze wet gegeven heeft.
  • Bij de schepping was dit niet de bedoeling. Uitgebreid haalt Jezus aan wat we in Genesis gelezen hebben.
  • En zijn conclusie is dan: Wat God verbonden heeft mag de mens niet scheiden.

Het gaat er bij huwelijk en echtscheiding om: hoe sta jij tegenover God die jullie verbonden heeft. Wat Jezus hier aan de orde stelt is dat het niet alleen over relaties en zo gaat.  Het gaat er om: hoe sta je tegenover God en tegenover Jezus? Jezus ontmoet hier zijn vijanden die hem op de proef stellen en hem uit de weg willen ruimen. Hij reageert boos, hij heeft het over harteloosheid en koppigheid. En zo is deze geschiedenis een appel op ons: Hoe sta je tegenover Jezus en tegenover God die hem gezonden heeft?

Daar gaat het ook om als wij spreken over relaties en seksualiteit. En als ik dat dan uitwerk, dan doe ik dat aan de hand van twee woorden: norm en geduld. De norm van het paradijs en het geduld van het kruis.

2. De norm van het paradijs

Er gebeurt iets wonderlijks in deze geschiedenis. Van de heftige botsing… Ja dit is een heftige botsing. Dat ervaren wij soms in gesprekken over scheiden, samenwonen… En dan kun je je afgewezen voelen zowel de één als de ander. Heftig… Ja, zoiets gebeurt hier ook. Jezus wordt hier heel bewust afgewezen. Maar van die heftige botsing neemt hij ons mee naar de vrede van het paradijs. Dat moet wel iets zijn wat voor Jezus heel veel betekent.

Hij was er bij betrokken, in zijn nauwe band met de Vader en de Heilige Geest. Zoals ze zelf een intense verbondenheid kenden en kennen, zo wilden ze een mens maken die op hen leek. Daarom moesten er mannen en vrouwen komen. Niet alleen voor de seksualiteit. Nee voor de verbondenheid tussen mensen in het huwelijk, maar in heel de mensheid. In vriendschappen, collegialiteit. Niet één soort, maar mannen en vrouwen, met die hele mooie eigenschappen van beiden, die nog steeds iets paradijselijks in het mensenleven brengen.

En in dat kader dan ook de intieme band tussen één man en één vrouw. De man en de vrouw die zich losmaken van hun vaders en moeders en zich aan elkaar hechten. Hechten, om een eenheid te vormen die je niet meer losmaakt van elkaar. Jezus zegt: die twee zullen één worden. In Genesis 2 lazen we ‘ze zullen één vlees worden’. Daar wordt de nadruk op de lichamelijke kant gelegd. Maar Jezus, die hier vanuit de hemel intens bij betrokken was hij weet dat je als echtpaar meer samen hebt dan seksuele gemeenschap. Dáár legt hij nu de nadruk op. Die twee zullen één worden, ze zijn dan niet langer twee, maar één. Trouw voor het leven.

Dat is dan ook de relatie waarin je de diepste lichamelijke intimiteit beleeft ‘één van lichaam worden’. Juist in een relatie van levenslange verbondenheid kun je je helemaal aan elkaar geven. Je hoeft niet te scoren, je hoeft seksueel geen prestatie neer te zetten, je kunt elkaar liefhebben in de vrijheid waarin je als man en vrouw aan elkaar verbonden bent. Met al het eigene van jullie beiden, van jullie lichamen en jullie relatie.

Dan is seksuele intimiteit bedoeld om de eenheid tussen mannen en vrouwen te beleven. Niet tussen mannen en mannen, niet tussen vrouwen en vrouwen. En met dat ik deze dingen noem uit het paradijs kan er een heleboel gaan kriebelen, en je wilt ‘Ja, maar…’ zeggen. Toch laat ik die kriebel even zitten. Misschien gaat het later in de preek nog wel over, maar ik laat het nu even zitten. Dit is hoe het in het paradijs was. Dit is waar Jezus, die jouw Verlosser wil zijn, zo intens van houdt dat hij ons in de heftigheid van de confrontatie meeneemt naar het pure geluk van het paradijs.

Tussendoor even dit: Wat is normaal? Normaal is dat je bekenden groet als je ze tegenkomt.

Dat je iemand een hand geeft als je feliciteert. En dat je na een paar keer schudden weer loslaat. Dat doet iedereen, dus in ieder geval de meesten, dus doe je het ook: dat is normaal.

Wat is normaal als het over seks gaat? Voor je zestiende je eerste seksuele ervaring te hebben? Seks op je eerste date of je tweede of je derde? Als je nog niet weet of je echt samen verder wilt eerst eens een tijdje samenwonen? Dat doet iedereen, of in ieder geval de meesten, dus…

Ja, dat lijkt normaal. De boeken die je leest, de films die je bekijkt, de gesprekken die je voert of die je opvangt, ze hebben allemaal de boodschap: seks is vrij, het kan met iedereen met wie je wilt en je moet er op tijd bij zijn. En het huwelijk mag geen knellende band zijn. Maar is dit normaal? Bij normaal denk ik aan de nórm. En Jezus haalt de norm uit wat zo mooi was, wat hij zelf zo mooi vond in het paradijs. Dat is wat hij ons gunt. Geniet van seks in een blijvende relatie, waarin het echt liefhebben is. Wacht met je bloot te geven tot het zo ver is. En laat de intiemste relatie een relatie voor het leven zijn. Zo mooi heeft God het bedoeld. Dát is normaal.  Het is niet van deze tijd, maar het is voor Jezus wel normaal. De norm van het paradijs, dat is waar Jezus echt naar verlangt. Laat dit soort ‘normaal’ onze gesprekken beheersen, een tegengeluid alles wat je hoort in films, in gesprekken in de trein en wat zo normaal lijkt te zijn. De norm van het paradijs… Terwijl Jezus heel goed weet dat wij niet meer in het paradijs leven en dat in de vijandige ruzie in Judea ook goed voelt, verlangt hij voor ons toch dat we normaal vinden hoe het in het paradijs ging.

Misschien heb je nu het gevoel: dit is nou het bekende verhaal wat ik altijd in preken en gesprekken in de vrijgemaakte kerk gehoord heb, en waar ik zoveel moeite mee heb. Die normatieve wettische benadering. Toch probeer ik u mee te geven dat hier iets anders aan de hand is. Wij staan hier bij Jezus Christus die je verlosser wil zijn. We staan bij zijn levende verlangen naar het goede begin in het paradijs.

3. Het geduld van het kruis

En bedenk: er is nog iets anders wat we voor onze gesprekken leren van Jezus. Geduld. Je ziet dat al bij Mozes, de middelaar van het oude verbond. Jezus brengt hem in in het gesprek: ‘Hoe luidt het voorschrift van Mozes?’ En dan komen zijn vijanden, want dat zijn het echt, met het voorschrift over de scheidbrief. Mozes noemt ergens de situatie dat iemand door het schrijven van zo’n document zijn huwelijk beëindigt heeft. (Deuteronomium 24:1) Dat is geen voorschrift, het is meer een concessie. Zo van: als het dan echt niet wil… Ook in de wet van Mozes is het levenslange huwelijk de norm. Maar er is geduld in die situaties waarin het echt niet lukt, zoals in het paradijs. Dat geduld zie je ook als het over polygamie gaat, twee vrouwen of meer hebben. De wet wijst het af, zelfs voor koningen (Deuteronomium 17:17), maar tegelijk… Als  iemand toch een tweede vrouw neemt, dan schrijft de wet voor dat dat geen zus van je eerste vrouw mag zijn (Leviticus 18:18), zoals in de pijnlijke situatie van de zussen Lea en Rachel, die beiden getrouwd waren met Jakob. En er zijn meer regels voor zo’n huwelijk met een tweede vrouw (Exodus 21:10). Het is duidelijk niet volgens Gods goede norm uit het paradijs, en toch zie je het door heel de bijbel voorkomen, tot in de nieuwtestamentische gemeente (1 Timoteüs 3:2,12).

Nu zou je kunnen denken dat dat geduld met de komst van Jezus, de middelaar van het nieuwe verbond, voorbij is. Jezus zei in Galilea: ‘Er werd gezegd: ‘Wie zijn vrouw verstoot moet haar een scheidbrief meegeven’, Maar ik zeg jullie…’ (Matteüs 5:31,32). Je ziet inderdaad dat Jezus met ons terug wil naar wat norm was in het paradijs. Maar denk niet dat er bij hem geen geduld was. Bedenk dat dit gesprek juist gevoerd wordt terwijl Jezus op weg is naar Jeruzalem. Hier ontmoet hij de judeese vijandigheid, die hem uiteindelijk aan het kruis zal brengen. Als dat geen geduld is… Sterven voor mensen die Gods normen op dit gebied en op allerlei gebied loslaten. Geduld dat nog een stap verder gaat dan tóégeven. Het is vérgeven. Met nieuw en vurig verlangen wil hij ons de norm van het paradijs meegeven. En tegelijk het geduld van het kruis. Dan horen we hem liefdevol tegen een overspeelster zeggen: ‘Ga naar huis en zondig vanaf nu niet meer’ (Johannes 8:11). Dan kan het gebeuren dat in de christelijke gemeente leden zijn die meer dan één vrouw hebben. Paulus schreef er over in een brief aan Timoteüs in Efeze. Datzelfde Efeze waar Paulus dat mooie stuk over het huwelijk aan schreef, wat in de gemeenteschets voor volwassenen behandeld wordt. In Efeze waren er zelfs zoveel mannen met meer dan één vrouw getrouwd dat Paulus speciaal de aanwijzing geeft dat ze geen ouderling of diaken mogen worden. (1 Timoteüs 3:2,12) Het was kennelijk een hardnekkige praktijk waar in de gemeente van Christus geduld mee was, ook al konden zulke mensen geen geestelijke leiders zijn.

Geduld betekent niet dat we Jezus’ verlangen naar hoe het in het paradijs was negeren. Nee, dat blijft de norm, ook al is het niet van deze tijd, het is wel het verlangen van je verlosser. Het betekent wel dat we in gesprekken over seksualiteit, samenwonen, trouwen, scheiden en ook bijvoorbeeld homoseksualiteit tegelijk vol zijn van het verlangen van Jezus om elkaar vast te houden. Geduldig luisteren, proberen te begrijpen en aan te voelen en elkaar mee te nemen om met vallen en opstaan samen de weg van de Here Jezus te gaan. Dan kan er werkelijk een veilig klimaat groeien om in de gemeente ook over samenwonen, homoseksualiteit en andere tere dingen te praten.

In de dynamiek, de levendigheid van norm en geduld kunnen we samen verder komen. Waar het geduld verdwijnt, daar komen we uit bij wetticisme waarmee we elkaar niet kunnen vasthouden. En laten we eerlijk zijn dit is een valkuil voor gereformeerde mensen die over het algemeen een sterk ontwikkeld normbesef hebben. Even groot is het gevaar dat we de norm kwijt raken en wel heel veel geduld met iedereen hebben maar uiteindelijk meedrijven op de stroom van wat in onze tijd voor normaal doorgaat.

Van het heftige gesprek tussen Jezus en zijn vijanden gaat een appel uit: Hoe sta je tegenover Jezus? Tegenover zijn verlangen dat je vast houdt aan de norm van het paradijs. En tegenover zijn verlangen dat je elkaar bij de hand neemt met het geduld van het kruis.

Amen

B 27 29 liturgie

De dienst werd gehouden op de Israëlzondag (2015) die midden in het loofhuttenfeest viel. We begonnen daarom met Psalm 122, zongen de wet die God eerst aan Israel gegeven heeft (GK 176b) lazen aansluitend bij het gebed de woorden die Jezus op het loofhuttenfeest sprak (Johannes 7:37-39a) en zongen LvK Gezang 434 ‘Christenen looft Hem met Abrahams kinderen samen’. Ook in de voorbede werd uitgebreid aandacht aan Israël besteed.

We zongen, zoals steeds in deze serie kerkdiensten, een nieuw lied uit het nieuwe liedboek om in een trouwdienst te zingen: Liefde, eenmaal uitgesproken (LB Gezang 971).

Geplaatst door met 0 reacties in Preken

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *